Tra lương theo ngành và chức danh: cách biết mức lương hợp lý trước khi đàm phán

Tra lương theo ngành và chức danh là bước tìm khoảng lương phổ biến cho công việc bạn đang ứng tuyển, tại đúng ngành và đúng tỉnh thành đó. Mục đích không phải để biết "mình đáng bao nhiêu", mà để bước vào buổi thương lượng với một khoảng số cụ thể thay vì cảm tính.

Có hai cách tra, tuỳ bạn đang nghĩ theo hướng nào: tra lương theo ngành và tỉnh thành nếu bạn đang cân nhắc cả một lĩnh vực, hoặc tra lương theo chức danh nghề nghiệp nếu bạn đã biết chính xác vị trí mình nhắm tới.

Đọc khoảng lương cho đúng

Kết quả tra lương luôn là một khoảng, và cách đọc khoảng đó quan trọng ngang bản thân con số:

• Cận dưới thường ứng với người mới vào nghề, ở doanh nghiệp nhỏ, hoặc tỉnh thành có mặt bằng chi phí thấp.
• Vùng giữa là nơi đông người nhất — phần lớn người làm cùng vị trí nằm ở đây.
• Cận trên ứng với người có thâm niên, có chứng chỉ chuyên môn, hoặc làm ở doanh nghiệp lớn tại các đô thị lớn.

Đặt mình vào đúng vùng là việc của bạn, và cần trung thực. Một người mới ra trường nhắm cận trên sẽ khó, cũng như một người mười năm kinh nghiệm chấp nhận cận dưới là đang tự thiệt.

Vì sao "lương trung vị" dễ gây hiểu lầm

Đây là chi tiết kỹ thuật nhưng ảnh hưởng trực tiếp tới việc bạn đọc được gì, nên đáng nói rõ.

Rất nhiều hồ sơ ứng viên không ghi lương bằng một con số tự do, mà chọn từ một danh sách sẵn kiểu "8–10 triệu", "10–15 triệu", "15–20 triệu". Khi cả kho hồ sơ chỉ có vài chục lựa chọn như vậy, con số trung vị gần như luôn rơi trúng cùng một bậc — kết quả là ba vùng miền khác hẳn nhau lại cho ra cùng một con số, và bảng số trông vô nghĩa.

Cách xử lý hợp lý hơn là dùng trung bình sau khi cắt bỏ hai đầu đuôi — bỏ nhóm cao bất thường và nhóm thấp bất thường rồi mới lấy trung bình phần còn lại. Cách này giữ được khác biệt giữa các vùng và các ngành, đồng thời không bị vài hồ sơ cá biệt kéo lệch.

Một nguyên tắc nữa: nhóm quá ít hồ sơ thì không nên công bố số. Một bậc kinh nghiệm chỉ có vài hồ sơ có thể ra kết quả thấp hơn cả bậc dưới nó — nghịch lý rõ ràng, và đó là dấu hiệu mẫu quá nhỏ chứ không phải sự thật thị trường.

Bốn yếu tố làm lệch mức lương cùng một chức danh

1. Tỉnh thành. Cùng một vị trí, mặt bằng ở các đô thị lớn khác rõ so với tỉnh — đi kèm với đó là chi phí sinh hoạt cũng khác.
2. Số năm kinh nghiệm. Yếu tố nặng ký nhất trong hầu hết ngành nghề.
3. Quy mô doanh nghiệp. Doanh nghiệp lớn thường trả cao hơn ở cùng chức danh, nhưng phạm vi công việc cũng hẹp và sâu hơn.
4. Tên chức danh không đồng nghĩa với công việc. Hai nơi cùng gọi là "chuyên viên" có thể giao việc rất khác nhau. Khi tra, hãy nhìn vào mô tả công việc chứ đừng chỉ nhìn tên gọi.

Chuẩn bị trước khi nói ra con số của mình

Tra lương xong mới chỉ là một nửa. Nửa còn lại là chuẩn bị:

• Biết rõ gross hay net. Hỏi thẳng ngay từ đầu để hai bên không hiểu nhầm nhau, vì khoảng cách giữa hai con số này không nhỏ.
• Tính cả phần ngoài lương cứng. Thưởng theo kỳ, phụ cấp, bảo hiểm, số ngày phép, chi phí đào tạo — có nơi phần này đáng kể.
• Chuẩn bị một khoảng, không phải một con số. Nêu khoảng cho thấy bạn có nghiên cứu và để lại chỗ thương lượng cho cả hai bên.
• Có lý do cho con số. "Vị trí này ở thị trường phổ biến trong khoảng này, và tôi ở vùng trên vì đã làm X năm và từng phụ trách Y" thuyết phục hơn nhiều so với một con số trần trụi.

Nếu bạn đang cân nhắc chuyển vùng làm việc, bản đồ nhân lực theo tỉnh thành cho biết ngành nào đang tập trung nhiều lao động ở đâu — hữu ích khi chọn nơi đến chứ không chỉ chọn nơi làm.

Ba công cụ cùng bộ

• Định giá nhà đất — tra khoảng giá theo phường xã và bảng giá đất nhà nước.
• Định giá xe cũ — ước tính giá xe đã qua sử dụng theo hãng, dòng và đời xe.